Norman Borlaug: vader van de groene revolutie

Move over, Schindler! Enkele honderden levens redden is natuurlijk best een Spielbergfilm waard. Maar het is niks vergeleken met wat Norman Borlaug deed: miljoenen levens van mensen overal ter wereld redden. In zijn verhaals zit echter veel minder dramatiek, en de kans dat zijn sinds begin september beëindigde leven verfilmd wordt, is dan ook klein.

De Texaanse landbouwingenieur Norman Borlaug wordt de vader van de groene revolutie genoemd. Hij zorgde ervoor dat landbouwtechnieken tot hogere productie leiden. Hij kreeg voor zijn realisaties de Nobelprijs voor de vrede uitgereikt (in 1970). Volgens de Nobelcommissie hielp hij honderden miljoenen levens redden.

De groene revolutie zorgde er voor dat tussen 1960 en 1990 de mondiale voedselproductie meer dan verdubbelde. Specialisten zijn het er over eens dat de groene revolutie een wereldwijde hongersnood op het einde van de 20ste eeuw heeft vermeden. In de jaren zestig ontwikkelde Borlaug nieuwe tarwegewassen, die meer opbrachten en beter resistent waren tegen ziektes. De tarwesoorten werden succesvol geïntroduceerd in vooral Azië en Latijns-Amerika.

Maar een groene pur sang Borlaug niet. Hij sprak zich meermaals uit voor genetische manipulatie van gewassen en voor het gebruik van chemicaliën in de ‘(Afrikaanse) landbouw: “Africa desperately needs the simple, effective high-yield farming systems that have made the First World's food supply safe and secure, and kept its wild species from extinction: chemical fertilizers, improved seeds bred for local conditions, and integrated pest management (with pesticides). Without those basics, Africa is likely to see tens of millions more undernourished children by 2020.

De landbouwonderzoeker stierf zaterdag in zijn woonst in Dallas aan de gevolgen van kanker. Hij werd 95 jaar oud.

Harold Pinter: dramatische stilte

Met Harold Pinter verdwijnt een van de grootste naoorlogse toneelschrijvers
van Groot-Britannië. Hij kreg in 2005, toen hij al ernstig ziek was, de Nobelmprijs voor de literatuur. Pinter schreef ook gedichten, was scenarist en schreef filmscenario’s. Op kerstavond verloor hij het gevecht tegen keelkanker. Pinter werd 78 jaar oud.

Geboren in het Londense East End, als zoon van een joodse kleermaker, schreef Pinter meer dan dertig toneelstukken. Zijn eerste was "The Room" uit 1957, onmiddellijk gevolgd door "The Dumb Waiter" en het jaar daarna "The Birthday Party". De grote doorbraak kwam er begin jaren 60 met "The Caretaker". Het stuk werd in 1963 verfilmd door Clive Donner, een verfilming die dat jaar goed was voor de Zilveren Beer op het filmfestival van Berlijn. Zijn stijl werd gekenmerkt door een veelvuldig gebruik van
dramatische stiltes.

Pinter was een intellectueel die bekend stond om zijn uitgesproken politieke standpunten. Zo liet hij geen kans onbenut om in te hakken op het Irakbeleid van de Amerikaanse president George W. Bush en de Britse premier Tony Blair. In de ogen van Pinter was Blair een "schoothondje" van Bush en een "oorlogsmisdadiger".

Alexander Solzjenitsyn : Leven na de Gulag

Alexander Isajevitsch Solzjenitsyn heeft ons op zijn 89 verlaten. De bekende Russische schrijver / historicus liet de wereld kennis maken met het grauwe bestaan van de Gulag, het werkkampsysteem van de Sovjetunie. Solzjenitsyn wist maar al te goed waar hij over schreef, want hij had er zelf genoeg tijd in doorgebracht. Hij diende als artillerieofficier voor het Rode Leger in de Tweede Wereldoorlog, waarin hij ook gedecoreerd werd voor zijn moedige optreden, maar in 1945 kreeg hij de veiligheidsdiensten op zijn dak omdat hij het gewaagd had om Stalin te bekritiseren in een brief. Hij werd veroordeeld voor anti-Sovjetpropaganda volgens het beruchte artikel 58 van het Sovjet-strafrecht, paragraaf 10 en 11 (het oprichten van een vijandelijke organisatie). De daaropvolgende 8 jaar bracht hij door in verschillende werkkampen in wat hij later de Gulag-Archipel zou noemen (geschreven in 1973). Vanaf 1953, na zijn vrijlating uit het systeem, leefde hij in ballingschap in Zuid-Kazakhstan, waar hij bijna stierf aan maagkanker. In 1962 publiceerde hij zijn eerste aanklacht tegen het systeem, Een dag in het leven van Ivan Denisovitsj, overigens met expliciete toestemming van toenmalig Sovjetleider Chroetsjov. Het zou ook het enige boek van Solzjenitsyn worden dat in Rusland verscheen voor 1990. Vanaf 1974 leefde hij in de Verenigde Staten en Zwitserland, na het schrijven van de Gulag-Archipel (waarvoor hij werd buitengekegeld uit de Sovjetunie na het voltooien van het eerste deel; de andere twee verschenen in Frankrijk). In 1970 ontving hij de Nobelprijs voor Literatuur. In 1994 kon hij terugkeren naar zijn vaderland, waar hij uiteindelijk ook zou overlijden aan een beroerte. De laatste jaren was de overlevende van de Archipel trouwens al niet veel meer in het openbaar verschenen. Hij werd nog omhelsd door toen nog president Putin bij het uitreiken van de Russische Staatsprijs. Nogal ironisch dat net een ex-KGB'er Solzjenitsyn beloonde voor het aanklagen van de Sovjetrepressie...

Leonid Hurwicz : De oudste Nobelprijs

De Amerikaanse economist Leonid Hurwicz is overleden. Met 90 jaar was hij de oudste Nobelprijswinnaar ooit. Hurwicz kreeg vorig jaar de Nobelprijs voor Economie, samen met Eric Maskin en Roger Meyerson, voor het ontwikkelen van een theorie die helpt een manier te kiezen om mensen een belang te geven de waarheid te spreken - gebaseerd op de game theory van John Forbes Nash. De in Moskou geboren Hurwicz kreeg de Amerikaanse autoriteit en doceerde in de economie. Ofschoon hij met emeritaat was, bleef hij samenwerken met de Universiteit van Minnesota in Minneapolis.