Leslie Nielsen : "I am serious. And don't call me Shirley."

De Canadese acteur Leslie Nielsen is op 84-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van een longonsteking. In 1956 maakte Nielsen zijn filmdebuut, een hoofdrol in de sciencefictionfilm Forbidden Planet die zou uitgroeien tot een kanjer van een cultklassieker. Daarnaast schitterde hij ook als de kapitein in The Poseidon Adventure (1972), naast talloze rolletjes in tv-series en (b-)films.

Zijn grote doorbraak kwam er pas op latere leeftijd. In 1980 werd hij namelijk voor het eerst gecast in een komische rol, als de dokter in de rampenfilm-parodie Airplane!. Deze lowbudget-film werd een enorme hit aan de bioscoopkassa's en vooral Nielsen met zijn deadpan-humor werd de verrassende ster van de cast. Kenmerkend is de uitspraak van zijn personage, in antwoord op de vraag "Surely you can't be serious?", "I am serious. And don't call me Shirley." Deze quote was zo populair dat ze uitgroeide tot een staande grap in de Engelse taal. Nielsen, die voorheen door het leven ging als een obscuur acteur van vaak zware dramatische rollen, vond met Airplane! pas zijn ware talent en werd vanaf toen zowat uitsluitend gecast in komedies. Daar zouden een aantal klassiekers in het genre bijzitten maar ook een aantal nogal flauwe pogingen.

Leslie Nielsen zal waarschijnlijk vooral herinnerd worden omwille van The Naked Gun (1988). In dit gigantisch wereldwijd kassucces schitterde hij in de hoofdrol van de klungelende rechercheur Frank Drebin, met onder andere O.J. Simpson, Priscilla Presley en wijlen Anna Nicole Smith in de bijrollen. Hij hernam die rol voor de al even populaire sequels The Naked Gun 2 1/2 (1992) en The Naked Gun 33 1/2 (1994). Nielsen bleef tot kort voor zijn dood actief als acteur. Hij speelde de laatste jaren onder andere nog de president in de Scary Movie reeks, en zal dan ook weldra postuum nog te zien zijn wanneer Scary Movie 5 verschijnt. Ook waren er concrete plannen om nog eens een vierde deel van The Naked Gun te maken (maar of dit met de dood van Nielsen nu nog zal doorgaan lijkt heel onzeker). In totaal acteerde Leslie Nielsen gedurende zijn lange carrière in een 250-tal films en televisieseries.

Hieronder brengt Nielsen in een scène uit Airplane! nog eens zijn beroemdste oneliner.



En hier nog een staaltje The Naked Gun:

Samuel Cohen : De neutronenbom

Veel te veel schade. Dat dacht Samuel T. Cohen, lid van het Manhattan-project dat de atoombom ontwikkelde, na de ontploffingen van de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki (Over de schade aan mensenlevens zullen we maar zwijgen). Dat kan beter.

En zo dokterde hij in 1958 de neutronenbom uit. Die ERW (Enhanced Radiation Weapon) had als doel: zoveel mogelijk mensen naar de andere wereld helpen en tegelijktertijd zo weinig mogelijk schade veroorzaken. Een nobel concept, zo zal Cohen gedacht hebben.

Een neutronenbom heeft 'slechts' een tiende van de kracht van een 'normale' atoombom en gebruikt vooral de vrijgekomen neutronen als wapen. Er is nog wel de extreme ontploffing en de hitte van een gewone atoombom, maar de straling is zo hoog dat het aantal slachtoffers veel hoger ligt. De neutronen gaan immers door gebouwen en gepantserde voertuigen heen, waar de mensen die zich daarin verschuilen bij een atoombom nog ergens een kans op overleven hebben. Wat de urban legend dus ook moge beweren, er is wel degelijk schade bij de ontploffing van een neutronenbom, hoewel die wel minder is dan bij een normale nuke.

De eerste test was ondergronds, in 1963. De ontwikkeling ervan werd in 1978 stopgezet door toenmalig president Carter, die stormen van protest kreeg toen hij de neutronenbom in Europa wou plaatsen. Carters opvolger Reagan had minder scrupules. In 1981 liep de neutronenbom als zoete broodjes van de band. De laatste bom van dit type werd in 1996 ontmanteld.

Cohen bleef zijn uitvinding verdedigen. Tijdens de Vietnamoorlog wees hij op het gebruik van neutronenbommen om Amerikaanse levens te sparen.

Samuel T. Cohen werd 89. Hij overleed aan maagkanker.

Irvin Kershner : The Empire Strikes Back

In 1980 benaderde George Lucas de toen nog relatief onbekende Irvin Kershner met de vraag of hij zijn nieuwste Star Wars-prent wou regisseren. The Empire Strikes Back zou het vervolg worden op Lucas' kaskraker A New Hope uit 1977. Kershner viel nogal uit de lucht met Lucas' verrassende keuze en vroeg hem nog waarom hij hem in Godsnaam had uitgekozen. "Well, because you know everything a Hollywood director is supposed to know, but you're not Hollywood," was het antwoord. Zo gezegd, zo gedaan: Kershner nam de job aan en regisseerde wat volgens kenners nog altijd de beste film van de reeks is.
Na zijn werk voor Luxas was Kershner binnen in Hollywood en kreeg hij de ene opdracht na de andere. In 1983 regisseerde hij de comeback van Sean Connery als James Bond in Never Say Never Again. In 1990 nam hij Robocop 2 onder handen.
Naast regisseur was hij ook even acteur in Scorcese's The Last Temptation of Christ (1988). Daarin speelde hij Zebedee, de vader van de apostelen Johannes (gespeeld door de onlangs ook schielijk overleden Michael Been) en Jacobus.
Irvin Kershner werd 87.

Hier de trailer van The Empire Strikes Back:




En die van Robocop 2:

Ingrid Pitt : De diva van de Hammer-studio's

Tussen de jaren '50 en '70 ontstond er zoiets als 'Hammer Horror'. Slimgemaakte, low budget horrorfilms werden losgelaten op het toenmalige publiek en kregen al snel een ware cultstatus. Christopher Lee bijvoorbeeld maakte zijn naam door om de haverklap als Dracula te verschijnen in een Hammer-productie. En waar Dracula opgevoerd werd, was er ook de vrouwelijke versie van de slechterik. En die rol werd meestal vertolkt door Ingrid Pitt.
Pitt werd geboren in Polen als Ingoushka Petrov. Tijdens de Twede Wereldoorlog werd ze samen met haar familie opgesloten in een concentratiekamp. Ze overleefde het, verhuisde naar Berlijn en trouwde met een Amerikaanse GI. Ze verhuisde naar California, keerde even terug toen haar huwelijk op de klippen liep, maar al gauw was ze weer in Hollywood. Daar verdiende ze aanvankelijk geld als serveuse. Van nature uit een brunette, kleurde ze haar haar regelmatig blond.
Haar filmdebuut was in Doctor Zhivago (1965), waar ze een klein rolletje had. In 1968 mocht ze naast Clint Eastwood en Richard Burton verschijnen in Where Eagles Dare. Maar het was haar werk in de jaren '70, bij de Hammer Studios, waar ze beroemd werd. Het begon in 1970 met The House that dripped Blood, in datzelfde jaar nog gevolgd door The Vampire Lovers. En jaartje later had ze één van haar beroemdste rollen als Countess Dracula (1971), een horrorprent gebaseerd op de verhalen rond het leven van de Hongaars gravin Báthory, de 'Bloedgravin'. In The Wicker Man (1973) had ze weer een klein bijrolletje. In 1983 verscheen ze zelfs in de Bondfilm Octopussy. Andere notoire films waren Who dares, wins (1982), Wild Geese 2 (1985) en Hannah's War (1988).
Ze werd steevast gecast als de 'baddie' van de film en werd bijna altijd gruwelijk vermoord aan het einde van de film. In 1998 was ze nog de vertelstem op de CD Cruelty and the Beast van Craddle of Filth.
Ingrid Pitt werd 73.

De trailer van Countess Dracula kan je hier vinden, en die van The Vampire Lovers volgt hieronder:

Guillaume van der Graft : Romp de ligman

SCHRIJVENDERWIJS

Schrijvenderwijs was ik ingeslapen,
schrijvenderwijs werd ik wakker bij nacht
omdat er woorden stonden te blaten
onder het open raam waar ik lag.

Wie had hen daar bijeengedreven,
was het de honger of was het de wind?
Ze stonden in een beginnende regen
doodstil te kleumen op het grind.

Toen heb ik ze mee naar boven genomen,
de grote ruit van de spiegel besloeg.
Ik had voordien nooit geweten hoe men
woorden halfslapend naar boven droeg.

Maar 's morgens vroeg toen ik ontwaakte
waren ze weg en de deur stond los.
De zon scheen hoog en droog, er zaten
vogels te lachen in het bos.

(uit Guillaume van der Graft, Vogels en Vissen, 1953)

De Nederlandse dichter Guillaume van der Graft is op 90-jarige leeftijd overleden. Guillaume van der Graft was de schrijversnaam van Willem Barnard, een predikant van de Gereformeerde Kerk. Van der Graft debuteerde als dichter na de oorlog (die hij in Berlijn doorbracht in het kader van de Arbeitseinsatz omdat hij had geweigerd de loyaliteitsverklaring te ondertekenen) met de bundel In Exilio (1946).

Zijn grote doorbraak kwam er in 1953 met zijn bundel Vogels en Vissen. Van der Graft nam -evenals bijvoorbeeld Leo Vroman en Hans Lodeizen- een dubbelzinnige positie in in het toenmalige literaire landschap, tussen de traditie en de literaire vernieuwing van de Vijftigers in. Levensbeschouwelijk staat hij met zijn christelijke inspiratie mijlenver van het nihilisme van Lucebert en consorten. Van der Graft zag het als de profetische taak van het dichten om de bedreigingen van het menszijn te bezweren. Waar hij wel aansluiting vindt bij het experiment is in de autonomie van de taal. Zijn beroemde gedicht Romp de ligman hieronder is een mooi voorbeeld van de vernieuwende poëtische beeldentaal waarvan hij gebruik maakt. De taal bestaat niet enkel meer uit een een aaneensluiting van verwijzende tekens, de aandacht verschuift naar de verschijningsvorm zelf.

Onder zijn eigen naam Willem Barnard genoot hij ook aanzienlijke bekendheid als één van de voornaamste dichters van het Liedboek voor de Kerken (1973), tegenwoordig het meest gebruikte liedboek van de protestantse kerken in Nederland waarin de psalmen na meer dan 200 jaar eens een nieuwe berijming kregen. Hij was ook de vader van auteur Benno Barnard.

Guillaume van der Graft publiceerde in totaal meer dan 25 dichtbundels doorheen zijn carrière. Als toemaatje hieronder één van zijn meest vermaarde gedichten.

ROMP DE LIGMAN

Het huis is opgegroeid in 't gras
en Romp de ligman woont erin
met zijn huisdieren

en dat is niet Blaat het afwachtschaap
of Aalmoes de aaipoes of
het spiegelhondje Ego

maar dat is Ha
de tamme kijkvos van mijn ogen
en Schuw de wurgkip van mijn keel
en dat is Ook
de lange vogel in de luisterwei
en het handrattenpaar met hun tien jongen

maar het intiemste huisdier
is Wim de witte denkworm in het hout
wanneer tenminste niet
het angstinsect zijn sprieten scherpt
naamloos op 't middenrif.

(uit Guillaume van der Graft, Vogels en Vissen, 1953)

Samuel Kunz : Op wacht in Belzec

Het gebeurt niet elke dag dat je beticht wordt van medeplichtigheid in de moord op 430.000 mensen, maar het overkwam Samuel Kunz. De Rus zat eerst bij het Rode Leger, maar in de eerste oorlogsmaanden van Operatie Barbarossa, toen de Duitse oorlogsmachine honderdduizenden krijgsgevangenen maakte en hele Sovjetlegers de pan inhakte, werd hij gevangengenomen. Hij kreeg de keuze: ofwel in het krijgsgevangenenkamp blijven, of dienst nemen bij de Nazi's als bewaker. Aangezien de Russen bij bosjes stierven in Duitse krijgsgevangenschap - een slordige 2 miljoen in het begin alleen al - koos Kunz wijselijk (?) voor een carrière bij de SS.

Hij kreeg een training met 5.000 andere gevangenen in het SS-kamp Trawniki. Daar zat ook John Demjanjuk een opleiding te volgen. Na zijn training mocht Kunz het geleerde in de praktijk omzetten in het vernietigingskamp Belzec. Daar was hij mee verantwoordelijk voor de "verwerking" van nieuw gearriveerden. Concreet hield dit in dat Kunz ze van de treinen naar de gaskamers jaagde. Daar werden de vrouwen eerst kaal geschoren, om ze vervolgens en masse in de kamers te proppen. Na hun vergassing hielp Kunz om de lijken in massagraven te smijten.

In Belzec zou hij minstens 10 personen eigenhandig vermoord hebben. Acht gewonden maakte hij af, de andere twee probeerden te vluchten en werden door Kunz neergeknald. Eind 1943 werd Belzec opgedoekt en ging Kunz werken in het Beierse concentratiekamp Flossenburg. Daar werd hij aan het einde van de oorlog opgepakt, maar later weer vrijgelaten.

Na de oorlog kreeg hij de Duitse nationaliteit en verhuisde hij naar Bonn. Daar leefde hij rustig verder, eerst als ambtenaar, dan als timmerman in het Ministerie van Bouw. Hij werd wel opgeroepen als getuige in verband met alles wat er in Belzec en Trawniki gebeurd was - in 1969, 1975 en 1980 - maar zelf werd hij nooit verdacht. In die tijd hadden de aanklagers geen oog voor "kleine garnalen" zoals Kunz. Dat veranderde pas in juli 2010, toen zijn naam bijna per ongeluk boven kwam drijven in het onderzoek van John Demjanjuk. Al snel werd hij aangeklaagd.

Het proces was voorzien voor begin volgend jaar, maar Kunz ontsprong de dans door te sterven.

Samuel Kunz werd 89.

Richard Van Genechten : de Brusselse berggeit

De Belgische wielrenner Richard Van Genechten is op 80-jarige leeftijd overleden in zijn slaap. Deze Brusselse ket werd profrenner in 1953. Hij was voornamelijk een zeer getalenteerd klimmer. In 1955 maakte hij tijdens zijn derde deelname aan de Tour de France zwaar furore door mee te dingen naar de trui van beste klimmer, met onder andere een legendarische prestatie in de etappe naar de Mont Ventoux. De bergtrui genoot in die tijd nog bijzonder veel aanzien en de Anthony Charteaus van deze wereld waren dan ook compleet kansloos om die te winnen. Van Genechten werd uiteindelijk derde in het bergklassement na twee van de meest gevleugelde berggeiten uit de koersgeschiedenis, Federico Bahamontes en Louison Bobet. Van Genechten kon ook goed uit de voeten in de ééndagswedstrijden. Zo reed hij in 1956 een vreselijk sterk klassiek voorjaar met 2de plaatsen in Gent-Wevelgem en Luik-Bastenaken-Luik, en de zegebloemen in de Waalse Pijl. Die laatste bleef zijn belangrijkste overwinning, naast ook de Ronde van Catalonië (1958) die hij als eerste Belg wist te winnen. In 1961 hing Richard Van Genechten zijn fiets aan de wilgen.