Milivoj Ašner : Op bezoek bij Haider

In juni 2008 konden journalisten hun ogen niet geloven: de Kroaat Milivoj Ašner , beschuldigd van oorlogsmisdaden tijdens de Tweede Wereldoorlog, zat op het Europees voetbalkampioenschap in het Duitse Klagenfurt de match te volgen, samen met zijn vrouw Edeltraut. Niet zo wereldschokkend, denkt u, ware het niet dat ze net een uitleveringsvraag geweigerd hadden op basis van slechte gezondheid. De mens was ondertussen al ver in de 90. Er was zelfs sprake van dementie en dergelijke. Asner was blijkbaar toch nog genoeg te been om de match te volgen, en zelfs om vrij enthousiast te supporteren (voor Kroatië). Ook een wandeling op de 8 mei-laan - genoemd naar de Geallieerde overwinning in Europa in de Tweede Wereldoorlog - kon er nog af.

Ašner werkte in 1941-1942 als chef van de fascistische Ustaše-politie in Pozega. Kroatië had zich in de oorlog onafhankellijk verklaard en bij Hitler en consoorten aangesloten. Ašner's job als Kroatische fasco-flik was het opsporen en deporteren van alles wat ook maar enig rasonzuiver was naar Nazi-normen - Serviërs, joden, zigeuners, noem maar op. Hij zou zo honderden mensen een enkel ticket naar de concentratiekampen bezorgd hebben. Hij werd per toeval ontdekt door een joodse onderzoeker die het joods kerkhof in zijn stad uitpluisde en zo via via op Ašner terechtkwam. Asner zelf was niet echt onder de indruk: "[He] is nothing but a vagabond, never done a day's work in his life. He's a Jew and because he's a Jew people think he's decent. He's an agent of Wiesenthal and Zuroff. These types don't impress me." Van vooroordelen gesproken.

In de laatste oorlogsmaanden vluchtte hij naar Oostenrijk en veranderde zijn naam in George Aschner. Hij leefde rustig en ongestoord verder, tot hij ontdekt werd door die vlijtige onderzoeker. Ašner leefde dan al in Klagenfurt, waar de aflijvige Jörg Haider toen nog gouverneur was. Die vond het overigens niet meer als normaal dat Ašner daar woonde: volgens hem was de Kroaat altijd vriendelijk en woonde hij in volle vrede met zijn Tiroolse buren.

Hoe het ook zij, gerechtelijke vervolging kwam er niet: Ašner overleed op 14 juni in zijn bejaardentehuis in Klagenfurt, 98 jaar oud... Het nieuws werd nu pas bekendgemaakt.

Peter Egner : Foute boel in de Balkan

In 1941 viel het Derde Rijk Joegoslavië binnen. In het kielzog van het Duitse leger volgden de beruchte Einsatzgruppen, eigenlijk afdelingen die heel hun tijd vulden met het jagen op Joden en andere 'ongewensten', om die vervolgens vakkundig naar de andere wereld te helpen. Voor uw doorsnee Nazi zat Joegoslavië immers vol met Untermenschen, die je maar beter kon kapotwerken, of 'evacueren' (een mooi eufemisme om ze in een kamp of iets dergelijks te proppen en ze op één of andere manier te vermoorden). In één van die groepen zat Peter Egner, een in Joegoslavië geboren etnische Duitser.

Egner sloot zich kort na de inval aan bij de door de Nazi's gecontroleerde politie. Dat politiewerk, zo gaf hij zelf toe, hield in dat hij in bezet Servië gevangenen van het Semlin-concentratiekamp, nabij Belgrado, escorteerde naar een executie- en begraafplaats een paar kilometer verder. In de herfst van 1941 hielp Egner zo mee om meer dan 11.000 gevangenen neer te schieten.

In het begin van 1942 was de Einsatzgruppe waarvan Egner deel uitmaakte bezig met rondjes te rijden met een vrachtwagen. Die vrachtwagen was volgepropt met vrouwen en kinderen, Serviërs en Joden, die langzaam vergast werden door het koolstofmonoxide van de uitlaat van de wagen. Het voertuig was speciaal voor dit doel ontwikkeld - een mobiele gaskamer, als het ware. Of Egner zelf ooit achter het stuur zat, is onbekend. Hij ontkende het in ieder geval altijd.

En dan waren er de grotere transporten, per trein bv. Volgens Egner begeleidde hij maar vier treintransporten - eentje daarvan had wel als eindbestemming Auschwitz. Als de trein stopte, sprongen Egner en zijn collega's van de trein en pattrouilleerden, om er zeker van te zijn dat niemand ontsnapte. Daarnaast werkte hij ook als vertaler bij ondervragingen van politieke gevangenen. Daar werd duchtig gemarteld, met dodelijke afloop.

Na de oorlog verkaste hij in de jaren '60 naar de Verenigde Staten (het moet niet altijd Argentinië zijn), waar hij ineens ook de Amerikaanse nationaliteit verwierf. Egner werkte voor een hotelketen als food and beverage manager tot hij in 1980 op pensioen ging. Vorig jaar echter diende een Servische rechtbank een aanvraag tot uitlevering uit en kwam Egners verleden om het hoekje kijken. Hij overleed echter voor zijn proces. In de VS liep er al een procedure om hem zijn staatsburgerschap te ontnemen. Peter Egner werd 88.

Paul Schäfer : Lederhosen en Ariërs in Chili

Vrouwen met lange vlechten, gekleed in typische Beierse klederdracht, mannen met lederhosen, dat alles liep normaal rond in de straten van Colonia Dignidad. Colonia Dignidad - ook bekend als Villa Baviera - lag wel niet in het hartje van Beieren, maar in een groene vallei in Chili, een 300-tal km van de hoofdstad Santiago. Het was gesticht door de nu aflijvige Paul Schäfer.

Schäfer was een overtuigde Nazi, die al vroeg bij de Hitlerjugend gegaan was en volledig overtuigd was van het gelijk van de Führer. De Tweede Wereldoorlog bracht hij door als verpleger.

Na de val van het Derde Rijk begon Schäfer aan een carrière als pedofiel. In 1961 werd de grond hem te heet onder de voeten in Duitsland en vluchtte hij naar Chili. Daar werd hij al snel goede vriendjes met generaal Pinochet en toen die het spel overpakte in het Zuid-Amerikaanse land, gingen de poppen al snel aan het dansen. Schäfer stampte er Colonia Dignidad uit de grond. Op een uitgestrekt landgoed lag een heus Naziësk Beiers dorp, omringd door wachttorens en prikkeldraad, waarover Schäfer als de "Permanente Oom" op despotische wijze regeerde. Terwijl hij zijn lusten botvierde op de ene jongen na de andere, werden de leden van de Colonia onderworpen aan een strikt aseksueel regime. Als je er niet in slaagde om je lusten op één of andere manier te bedwingen, spoot de Grote Leider je vol drugs om toch maar op het goede pad te komen.

Al snel werd Schäfers pretpark door de Chileense overheid gebruikt om een hoop dissidenten in op te sluiten, die daar professioneel gemarteld werden door Oompje Paul en zijn vrienden. Colonia Dignidad werd een heus Chileens concentratiekamp, dat volgens de geruchten zelfs eens bezocht werd door Josef Mengele, die andere getikte oom van Auschwitz. Later werden er ook wapens opgeslagen. Geweren, munitie, raketwerpers, tot zelfs een tank toe.

In 1997 liep Schäfer eindelijk tegen de lamp toen hij gezocht werd voor het misbruiken van 26 kinderen van de Colonia. In 2005 werd hij gearresteerd in Argentinië en uitgeleverd aan Chili. Hij werd tot 20 jaar veroordeeld en stierf uiteindelijk aan een hartaanval in de gevangenis. Schäfer werd 88.

Fritz Darges : De laatste adjudant van Hitler

Fritz Darges is gestorven. De Duitser was de laatste nog levende persoonlijke adjudant van Adolf Hitler. Darges zat sinds 1 april 1933 bij de SS. In 1936 werd hij de assistent van Martin Bormann, de privé-secretaris van de Führer. Darges omschreef Bormann als 'een strenge chef'. Op 21 oktober 1940 volgde de grote promotie: Darges werd de persoonlijke adjudant van Adolf Hitler. Vanaf dat moment bracht hij bijna al zijn tijd door aan de zijde van de oppernazi. Hitler spendeerde veel tijd op de Obersalzberg in Beieren, wat al snel Darges' hoofdwerkplek werd. Zijn job? Heel eenvoudig. Hij was verantwoordelijk voor het dagelijkse programma van de Führer en moest op elk moment voor hem klaarstaan.

Na vier jaar werd Darges op 19 juli 1944 op staande voet ontslagen. De reden? Tijdens een vergadering in de Wolfsschanze, Hitlers militaire hoofdkwartier aan het Oostfront, stonden alle ramen open omdat het snikkend heet was. De Führer kreeg het op zijn heupen van een bijzonder lastige vlieg, die heel de tijd van zijn schouder op de uitgespreide kaarten en terug vloog. Hitler beval Darges om de vlieg weg te krijgen. Darges antwoordde daarop dat de vlieg een vliegend probleem was en dat de aanwezige adjudant van de Luftwaffe, Nicolaus von Below, verantwoordelijk was voor vliegende dingen. Waarop Hitler antwoordde: 'Darges, melden Sie sich bei Ihrem Regiment!'. Zijn ontslag redde hem het leven, want een dag later probeerde kolonel von Stauffenberg Hitler op te blazen. Darges' vervanger overleefde de ontploffing niet. De ontslagen adjudant zat op dat moment in een filmzaal.

De rest van de oorlog bracht SS-Obersturmbahnführer Darges aan het Oostfront door, als bevelhebber van het 5e SS-Panzerregiment 'Wiking'. Hij kreeg nog het Ritterkreuz voor moed maar eindigde in Brits-Amerikaanse krijgsgevangenschap.

En toch, ondanks zijn bruusk ontslag, van de Führer geen kwaad woord, aldus Darges. Hij omschreef hem als 'ganz normal' en vriendelijk in de omgang. Er hing een familiale atmosfeer. Op een bepaald punt werd Darges zelfs gevraagd of hij geen interesse had in de zuster van Eva Braun, Hitlers maitresse, maar Darges bedankte voor de eer. Hij zag het niet zitten om de zwager van de Führer te worden. In een interview met een veroordeelde neonazi werd hem gevraagd of hij hetzelfde zou gedaan hebben, mocht hij de klok kunnen terugdraaien. Zijn antwoord: 'Ja. Unser Traum war doch ein großdeutsches Reich.'

Na de oorlog werkte hij nog ettelijke decennia bij Opel. Fritz Darges werd uiteindelijk 96 voor hij rustig thuis overleed.

Miguel Serrano : De Esoterische Hitleriaan

Net als u dacht dat u alles gezien had, sterft Miguel Serrano. Serrano is zonder twijfel één van de de meest bizarre Chilenen aller tijden. En ook lichtelijk getikt. Hij was namelijk een autoriteit op het gebied van het esoterische Hitlerisme (jawel, u leest het goed). Volgens Serrano zijn de 'Ariërs' afkomstig uit de ruimte en vertegenwoordigen ze een soort van godheid. Helaas voor hen zijn ze het slachtoffer van een wereldsamenzwering die geleid wordt door de 'Demiurg', die aanbeden wordt door de Joden en ineens ook de oorzaak is van al het menselijke inferieure leven op onze aardkloot. Als u denkt dat dit al van de pot gerukt is, het gaat nog verder: Serrano combineerde de 'Nordische' nazi-mythologieën met de Hindu-Vedische tradities - volgens hem zijn die alletwee oud-Arisch van oorsprong - wat ontaardde in het erkennen van Adolf Hitler als een soort van avatar of zelfs een boddhisatva, een reïncarnatie van het opperste goed zowaar, die teruggekomen is op de Aarde om de demonische horden van het 'Tijdperk van Kali' te bestrijden (een Hindu-tijdperk van chaos, wanorde en strijd, één van de vier stadia die de wereld ondergaat). Hij schreef dit allemaal mooi neer in een twintigtal boeken met als hoofdwerk Adolf Hitler, el Último Avatãra (uit 1984 nota bene). Serrano geraakte er ook van overtuigd dat Hitler Berlijn ontvlucht had en zich schuilhield in Antarctica. Toen het Chileense leger in 1947-48 een expeditie naar de Zuidpool organiseerde, ging Serrano mee om dit ook effectief te verifiëren. In de jaren '50 trok hij door Europa en ging gezellig keuvelen met de beroemde psychiater en psycho-analyst Carl-Gustav Jung. In de jaren '60 en '70 was hij diplomaat en werd hij Chileens ambassadeur in India, Joegoslavië, Roemenië, Bulgarije en Oostenrijk. Op zijn reizen maakte hij vele foute vriendjes zoals Léon Degrelle, Otto Skorzeny (de SS'er die Mussolini nog bevrijd had in 1943) en Hanna Reitsch (de persoonlijke pilote van Hitler). In 1984 gaf hij nog de Hitlergroet op de begrafenis van een SS'er in Chili. Serrano bleef overtuigd van zijn ideeën tot zijn dood op 91-jarige leeftijd aan een beroerte.

Aribert Heim : Is Dokter Dood nu eindelijk dood?

Hoe zit het nu met Aribert Heim? De laatste keer dat er over de beruchte Oostenrijker gesproken werd, zou hij ergens in Chili rentenieren. Althans, dat geloofde toch Efraim Zuroff, de belangrijkste nazi-jager van het Simon Wiesenthalcentrum. Want Aribert Heim is niet van de minste. Iedereen heeft al gehoord van kampdokter Josef Mengele, de Engel des Doods die de tweelingen en andere ongelukkigen in Auschwitz onder handen nam en er lustig op experimenteerde, uiteraard 'ten voordele van de wetenschap'. Heim was Mengele's evenknie. Hij sloot zich in 1935 aan bij de plaatselijke oostenrijkse nazi-afdeling, drie jaar dus voor het Alpenland 'Heim ins Reich' kwam. Vervolgens ging hij in de Waffen-SS en begon aan zijn sinistere carrière in het concentratiekamp Mauthausen. Hij bleef er maar ongeveer twee maanden, van oktober tot december 1941, maar hij verwierf al snel zijn bijnaam Doktor Tod (een andere bijnaam was, na de oorlog, Mini Mengele). En verdiend heeft Heim die zeker wel. Hij voerde operaties zonder verdoving uit op de gevangenen, gewoon om te kunnen zien hoeveel pijn ze konden verdragen. Zijn favoriete methode was blijkbaar mensen injecteren met petroleum, water of gewoon vergif. Als hij zich echt 'verveelde', zat hij naast zijn slachtoffers met een stopwatch, te kijken hoelang die het nog volhield. Van één jongen van 18 die kwam klagen over een probleem aan zijn voet, sneed hij het lichaam open, verwijderde een nier en castreerde hem. Vervolgens onthoofdde hij hem en kookte de schedel af om hem als een soort van trofee te presenteren aan bezoekers. Naar verluidt diende de schedel ook als presse-papier. Een andere onfortuinlijke gevangene trok Heims aandacht vanwege een tatoeage. Heim sneed de tekening weg en gebruikte ze als overtrek voor één van zijn zetels. Hij had blijkbaar ook lampekappen van mensenhuid. Na Mauthausen diende hij onder meer nog in Finland. In 1945 werd hij krijgsgevangene, maar werd om nog onduidelijke redenen vrijgelaten en werkte daarna tot 1962 als gynaecoloog (!) in Baden-Baden. Dan kregen de Oostenrijkse autoriteiten wind van het dubieuze verleden van de achtenswaardige 'Herr Doktor'. Hij werd getipt en ontsnapte. Naar waar? Eerst Spanje (bij het iets slimmere Hitleradeptje Franco) en dan Zuid-Amerika, het eeuwige en favoriete retraite-oord van menig nazi. Daar startte hij een hospitaal. Specialisatie: psychiatrie en gynaecologie... Om de zoveel tijd kwam er wel een bericht dat hij gestorven was of nog leefde, dat hij al in de jaren '80 was afgeknald door een wraakgroep, dat hij in Chili rentenierde... Het laatste nieuws is dat Dokter Dood naar Egypte emigreerde en zich bekeerde tot de Islam, met als nieuwe naam: Tarek Farid Hussein. Daar liep hij elke dag meerdere kilometers door de hoofdstad Caïro, zo door naar de al-Azhar moskee en dan naar de benedenstad, het J. Groppi café binnen, waar hij chocoladecakes bestelde en bonbons, die hij aan vrienden en kinderen uitdeelde. Heim werd amateurfotograaf. Een fotootje van Oom Tarek zat er wel bijna nooit in, om begrijpelijke redenen (een uitzondering hiernaast in Alexandrië in 1971). Zijn collega in het Kwade, Dr. Mengele, overleed in 1979. Mengele werd nooit berecht en stierf tijdens het zwemmen aan een hartaanval of een beroerte. Alleen zijn botten blijven nog over. Die andere kampnemesis, Aribert Ferdinand Heim, overleed blijkbaar pas in 1992, aan darmkanker. Hij werd 78. Of leeft hij nu nog?

Friedhelm Busse : De hardleerse Duitser

Friedhelm Busse is op 79 jaar naar de eeuwige jachtvelden vertrokken - of, zou ik beter zeggen, het Walhalla (alhoewel). Busse was namelijk gedurende jaren één van de kopstukken van de neo-nazibeweging in Duitsland. De appel viel in dit geval echt niet ver van de boom; vader Busse was al lid van de NSDAP sinds 1920 (ze bestond overigens pas sinds 24 februari 1920, dus vader was er nogal vroeg bij). Friedhelm werd één van de eerste SA-militanten in het 'rode' Ruhrgebied, schopte het vervolgens tot SA-Sturmbahnführer en meldde zich in 1944 vrijwillig bij de Waffen-SS. In 1945 maakte hij deel uit van de 12e SS-Pazner-Division 'Hitlerjugend' en zat in april 1945 als Panzerjäger nog te vechten tegen de geallieerden. Vanaf 1949 zat hij bij de SRP (de Sozialistische Reichspartei, een bont allegaartje van ex-SS'ers, nazi-ambtenaren en NSDAP-aanhangers en had daar de leiding over de Reichsjugend. In 1952 werd de SRP verboden en stapte hij over naar de DRP (Deutsche Reichspartei). Vanaf de jaren '60 engageerde hij zich voor de 'vrijheidsstrijd' van Zuid-Tirol. In '63 werd hij opgepakt omdat hij rondliep met 1 kilo dynamiet. Vanaf dan zat hij in vrijwel elke neo-nazipartij in het naoorlogse Duitsland - die werden om de haverklap verboden en hersticht onder andere namen en werd zo één van de boegbeelden van extreem-rechts. Ook na zijn dood zorgde hij nog voor problemen; op zijn begrafenis had men een Reichskriegsflagge (de vlag in oorlogstijd van onder meer het Derde Rijk) op zijn kist gelegd - alle nazi-symbolen zijn echter bij wet verboden in Duitsland. De vlag werd dan ook terug opgegraven door de Duitse politie. Uiteraard, zoals het hoort bij de begrafenis van een man van het type van Friedhelm Busse, werden er twee 'linksen' in elkaar geslagen op het kerkhof en later, in het Münchense Passau, was er een onderonsje met de plaatselijke politie. Old habits die hard, zoals ze dan zeggen...