Mohammed Sayed Tantawi : De liberale Sheikh

Vrouwelijke besnijdenis is on-Islamitisch, vrouwen moeten aangesteld worden op topjobs in de overheid. Als de Frans overheid zegt dat het illegaal is om een hoofddoek te dragen in een staatsschool, dan is daar niks mis mee. Het zijn maar enkele van de uitgesproken meningen van wijlen Sheikh Mohammed Sayed Tantawi, de hoofdimam van de al-Azhar moskee en het hoofd van de al-Azhar universiteit.

Al-Azhar geldt als één van de belangrijkste religieuze autoriteiten van de Soennitische Islam. De moskee dateert van 971, de universiteit werd er in 988 naast gebouwd, wat het dus ineens ook één van de oudste universiteiten ter wereld van maakt. En als het hoofd van dit instituut iets zegt, wordt er naar geluisterd. Maar sinds de jaren '60 is al-Azhar in feite genationaliseerd en wordt de hoofdimam aangeduid door de president.

Tantawi, aangesteld door president Mubarrak, moest dus constant koorddansen tussen de regering en de conservatievere krachten van de moskee. Maar in de ogen van de radicalere Islam was Tantawi een gevaarlijke hervormer die de godsdienst alleen maar in gevaar bracht met zijn controversiële, liberale uitspraken. Een marionet van de regering, meer was hij niet volgens hen.

Vorig jaar nog verbood hij de niqab, de volledig bedekkende sluier, aan de universiteit, waarmee hij de woede van de Moslimbroeders op zich haalde. Die kregen het helemaal op hun heupen toen Tantawi handjes hing schudden met de Israëlitische president Shimon Peres.

Voor de radicalen was het dan ook een geschenk uit de hemel toen hij overleed aan een hartaanval in Riyadh, de hoofdstad van Saoedi-Arabië. De liberale Sheikh werd 81. Hij wordt begraven in Medina.

Hussein-Ali Montazeri : Het enfant terrible van de Iraanse clerus

Groot-Ayatollah Hussein-Ali Montazeri was al twintig jaar lang een doorn in het oog van het Iraanse establishment. Ooit was het nochtans anders; Montazeri begon als leerling van Ayatollah Khomeini in Qom en was vanaf 1963 volop bezig met het ondermijnen van het dictatoriale gezag van de Sjah. Khomeini werd op een bepaald punt buitengezwierd door de Sjah, waardoor de leiding van het verzet in handen kwam van Montazeri. Die werd in 1974 gevangengezet, maar in 1978 liep hij alweer op vrije voeten rond, zodat hij zich kon ontpoppen als één van de leiders van de Iraanse revolutie.
In tegenstelling echter tot Khomeini hield Montazeri er nog vrij liberale ideeën op na. De beste regeringsvorm was volgens hem een democratische, waarin de Islamitische juristen zoals hijzelf fungeerden als adviseurs. Die adviseurs mochten de onafhankelijkheid van de regering niet in het gedrang brengen en moesten worden verkozen door het volk.
Al snel werd Montazeri de rechterhand en gedoodverfde opvolger van Khomeini. Vanaf 1980 gaf Khomeini meer en meer macht aan zijn vroegere leerling. Tegen 1983 hing er overal waar Khomeini ergens tegen de muur hing, er een kleiner portret van Montazeri naast. Khomeini wou Montazeri ook daadwerkelijk aanduiden als zijn opvolger, maar Montazeri had bezwaren. Hij zag de opvolger liever verkozen worden door de Assemblée van Experten in plaats van aangeduid door de Ayatollah. In 1985 gaf hij toe en werd hij aangeduid als Khomeini's politieke erfgenaam.
Maar vanaf 1987 liet Montazeri andere geluidjes horen. Hij begon Khomeini meer en meer tegen te spreken en kritiek te leveren op zijn schendingen van de mensenrechten. In 1989 kwam dan de grote breuk met Khomeini. Die zette hem af en isoleerde hem bijna volledig. Khomeini overleed in juni van dat jaar en werd opgevolgd door Khamenei. Die had, vergeleken met Montazeri, maar een middelrang in de theocratische hiërarchie van Iran, iets wat de nieuwe Grote Leider hem nooit echt vergeven heeft. Montazeri werd onder huisarrest geplaatst. Ondertussen had de dissidente grijsaard echter al zo'n steun onder het volk en zelfs de leidende clerus, dat hij in 2003 terug op vrije voeten was.
In 2007 richtte Montazeri zijn pijlen op president Ahmadinejad, op wiens economische en nucleaire politiek hij scherpe kritiek uitte. Volgens hem kon men een land niet leiden op basis van slogans alleen. Bij de rellen rond de controversiële uitslag van de verkiezingen in 2009 schaarde hij zich achter de verslagen Mousavi en zat achter de schermen duchtig mee te helpen met het ondermijnen van Ahmadinejad.
Montazeri stierf aan hartfalen in zijn slaap. Hij werd 87. Zijn begrafenis smeet nog wat olie op het vuur van de rellen. Montazeri werd begraven in het schrijn van Hazrate Masoumeh, één van de meest vereerde vrouwelijke heiligen van de Sji'itische Islam. De rellen zijn nog steeds niet afgelopen en het ziet er zelfs naar uit dat het serieus aan het escaleren is in Iran. Zo kan Montazeri misschien nog verantwoordelijk worden voor twee Iraanse revoluties.

Om u een idee te geven van wat Montazeri betekende, hier nog beelden van de zijn begrafenis op 21 december, die als snel omsloeg in een massale protestbeweging tegen de regering:

Jozef Seynaeve: Gewezen abt van Sint-Sixtusabdij Westvleteren

Dom Herman Jozef Seynaeve, de vijfde abt van de Sint-Sixtusabdij in Westvleteren, is op 87-jarige leeftijd overleden in het klooster rustoord Sint-Jan in Zelzate.

Dom Herman Jozef werd geboren in Izegem op 4 april 1921 en deed zijn intrede in de Sint-Sixtusabdij in Westvleteren op 21 november 1940. Zijn plechtige professie vond plaats op 27 december 1945. In Brugge werd hij op 22 mei 1948 tot priester gewijd.
In de abdij bekleedde hij verschillende functies: kaasmaker, bakker, ondernovicenmeester van de lekebroeders, verantwoordelijke voor de brouwerij en gastenpater. Op 27 september 1953 werd hij subprior en op 8 februari 1954 prior. Op 16 juni 1968 werd hij tot vijfde abt verkozen. Op 3 april 1978 vroeg hij om gezondheidsredenen ontslag.

Alexei II : Patriarch van Moskou en Al-Rusland

Alexei II, 16e Patriarch van Moskou en Al-Rusland en Primaat van de Russisch-orthodoxe kerk (rechts op de knuffelfoto, voor u zich vergist) heeft zich bij zijn Heer gevoegd. Alexei, echte naam Alexei Mikhailovich Ridiger (afstammeling van in de 18e eeuw ingeweken Duitsers, de von Rüdigers), was al sinds 1950 priester, toen nog in de Sovjetrepubliek Estland. Na de dood van zijn voorganger Pimen I in 1990 werd hij verkozen tot patriarch. Alexei was ineens ook de eerste kerkleider in het sovjettijdperk die niet onder druk van de overheid gekozen werd. Hij speelde een klein rolletje in de coup tegen Gorbatsjov in 1991 door de opstandelingen te veroordelen. Alexei zette zich onmiddellijk na de val van de Sovjetunie aan het canoniseren van een hoop martelaren en belijders die onder het communistisch regime hadden geleden, wat in 2000 culmineerde in het tot martelaar benoemen van de laatste tsaar, Nicolaas II, en zijn familie. Volgens verschillende bronnen was de patriarch echter in de Sovjettijd een KGB-agent geweest, die opstandige monniken "pacificeerde" (in Sovjettaal kan dit nogal gewelddadige proporties aannemen), wat de nodige controverse veroorzaakte. Voor de Russische homogemeenschap had Alexei geen enkel goed woord over; voor hem waren ze een venijnige afwijking van de door God gegeven "menselijke natuur". In oktober 2007 smeet hij nog wat meer olie op het vuur - hij had zich al uitgesproken tegen de gay parades in Moskou - toen hij homoseksualiteit omschreef als een ziekte en een afwijking, zoals kleptomanie. Alexei overleed deze morgen in zijn residentie in Peredelkino. Hij werd 79.

Soeur Emmanuelle : De voddenraapster van Caïro

Soeur Emmanuelle, bijgenaamd 'de voddenraapter van Caïro', is overleden in een rusthuis in het dorp Callian in het Franse departement Var. Ze was zeer populair in Frankrijk, waar ze vaak beschouwd werd als de vrouwelijke tegenhanger van de populaire Franse priester Abbé Pierre. In 1980, als tachtiger (!), stond ze nog aan de wieg van de organisatie Asmae-Association Soeur Emmanuelle, die duizenden kinderen helpt in landen als Egypte, Soedan en India. Emmanuelle werd geboren in Brussel in 1908 als Madeleine Cinquin, maar was vooral bekend in Frankrijk, waar ze herhaaldelijk verkozen werd tot een van de de populairste persoonlijkheden. Sinds 1993 verbleef ze in Frankrijk, nadat ze werd teruggeroepen door haar oversten van de religieuze congregatie van Onze-Lieve-Vrouw van Sion. Voordien verbleef ze meer dan 20 jaar lang in een sloppenwijk in Kaïro, waar ze leefde tussen de voddenrapers. Ze bouwde er scholen, kleuterscholen en ziekenhuizen. Na haar terugkomst in Frankrijk trok ze zich onder meer het lot aan van sans-papiers en daklozen. Geregeld kwam ze ook op televisie, waarbij ze geld probeerde in te zamelen voor haar goede doelen. Soeur Emmanuelle werd net geen 100.

Alfonso Lopez Trujillo: Kardinaal Condoom

De Colombiaanse kardinaal Lopez Trujillo is in het rijk der hemelen opgenomen. Tjuillo was onder het pausdom van Johannes Paulus II en Benedictus XVI voorzitter van de pauselijke raad voor het gezin.

Het was Trujillo die het pauselijk standpunt over AIDS, condooms en andere contraceptiva bepaalde.Maar een groot kenner ter zake kunnen we hem helaas niet noemen.

Een greep uit zijn standpunten:

"Algehele onthouding is dé oplossing voor het AIDS-probleem"
"Condooms zijn immoreel en bieden geen enkele bescherming tegen het AIDS-virus"
"De abortuspil staat gelijk met chemische oorlogsvoering"
"Dokters die onderzoek op embryo's verrichten of aborteren moete geëxcommuniceerd worden"

Trujillo was na het overlijden van Johannes Paulus II een van de “papabile”, kandidaten om hem op te volgen. Hij haalde het (zoals algemeen geweten) niet, maar bleef zijn functie als "minister voor het gezin" uitvoeren onder het pontificaat van Benedictus XVI. Hij deed dit tot aan zijn dood, op 72-jarige leeftijd.

Marcial Maciel : De eerste Legionair van Christus

Vandaag is Marcial Maciel Degollado overleden, de stichter van de Legionairs van Christus (de Congregación de los Legionarios de Cristo), een missionaire gemeenschap van priesters en priesterkandidaten die dicht bij het Vaticaan aanleunt. Maciel stichtte de orde in 1941; momenteel telt de orde ongeveer 600 priesters en 2.500 seminaristen.

Maciel werd in 2006 uit de organisatie gesmeten nadat verscheidene seminaristen hem van pedofilie beschuldigden; zelf ontkende hij alle betichtingen. De eerste Legionair van Christus werd 87.

Christodoulos: Zijne Zaligheid in het (Grieks) paradijs

Zijne Zaligheid de aartsbisschop van Athene en geheel Griekenland Christodoulos is vandaag overleden. Christodoulos was de primaat van de Autocefale Orthodoxe kerk van Griekenland.
De geestelijke leider was niet vies van enige controverse, getuige zijn uitspraken dat alle Grieken in het paradijs leven vergeleken met andere Europeanen, omdat ze een sterk geloof hebben, kerken bouwen, tradities volgen en weerstaan aan globalisering. Turken waren voor hem barbaren. Hij was dan ook niet bepaald een voorstander van de toetreding van Turkije tot de Europese Unie.

Christodoulos werd 69. Hij overleed aan kanker.

Gordon Hinckley : De profeet van de Laatste Dagen

Gordon Bitner Hinckley, de 15e president van de Church of Jesus Christ of Latter-day Saints - beter bekend als de Mormonen - is vandaag naar zijn schepper vertrokken. Hinckley leidde de religieuze gemeenschap sinds 1995. Hij was toen met zijn 84 de oudste president in de geschiedenis van de Mormonen. In 2004 ontving hij de Presidential Medal of Freedom uit de handen van president Bush.

Hinckley, door zijn volgelingen beschouwd als een profeet, werd 97.