Magnus Malan : The White Man's Burden

In 1980 werd generaal Magnus André de Mérindol Malan de nieuwe minister van defensie van Zuid-Afrika. Het land werd toen nog geregeerd door de blanke minderheid en Apartheid was de normale gang van zaken. En Magnus Malan vond dat dat best ok was en dat alles beter zo kon blijven. In 1986 zei Malan nog dat politieke rechten niet relevant waren voor de Zuid-Afrikaanse zwarte medemens. Rond 1980 was de internationale gemeenschap meer en meer kritiek aan het uiten op het blanke regime, dat zich als reactie in zichzelf keerde. Voor de Apartheidsregering leek het alsof het regime langs alle kanten bedreigd werd door zwarte nationalisten en communisten.

De reactie van Malan was de strategie van de 'total onslaught'. Zuid-Afrika ging kernwapens ontwikkelen, met hulp van Israël. Alle buurstaten van het Apartheidsland werden geregeld ook eens binnengevallen door Zuid-Afrika, om zo guerillabewegingen en protestgroepen de kop in te drukken. Het regime gaf geld aan opstandelingen in Angola en Mozambique, regelmatig werden buurlanden gebombardeerd, zoals Zimbabwe, Botswana en Zambia. In 1981 volgde er een moordpoging op de Zimbabwaanse president Mugabe. In datzelfde jaar organiseerde Zuid-Afrika een coup in de Seychellen. Angola kreeg zelfs te maken met een regelrechte invasie. Leden van de anti-Apartheidsbeweging ANC werden opgejaagd tot in Europa: in Brussel, Parijs, Stockholm en Londen waren er pogingen - soms succesvol - om ANC-leden te vermoorden. Malan ging zelfs zo ver om een biologisch wapenprogramma goed te keuren.

Het mocht allemaal niet baten, Malan moest in 1991 aftreden onder druk van Nelson Mandela. In 1994 kwam Mandela aan de macht en moest Malan terechtstaan, de eerste minister van het Apartheidsregime die zich moest verantwoorden. In 1996 werd hij echter vrijgesproken. Hijzelf noemde zijn proces een 'zwarte dag' voor de nieuwe Zuid-Afrikaanse democratie; volgens activisten van het ANC hielp het vooral dat de rechter tijdens Malaans proces nog uit de Apartheid kwam.

Hij stierf tenslotte rustig thuis in Pretoria, 81 jaar oud.

Myriam Makeba: Mama Afrika

De Zuid-Afrikaanse zangeres en antiapartheidsactiviste Myriam Makeba is bezweken aan een hartaanval tijdens een anti-maffiaconcert voor Roberto Saviano, de schrijver die door de maffia met de dood wordt bedreigd wegens zijn boek "Gomorra". Makeba was een half uur aan haar optreden bezig, toen ze neerviel. Ze was 76 jaar oud.

In 1967 scoorde Makeba een monsterhit met het aanstekelijke “Pata Pata’’, maar ze was al sinds de jaren 50 bezig als jazz-zangeres. De zangeres werd uit haar moederland verbannen omdat ze activeerde tegen het apartheidsregime in Zuid-Afrika. Ze ging naar de VS, waar ze ook buitengebonjourd werd, na haar huwelijk met Black Power-activist Stokely Carmichael. Ze ging dan in Guinee wonen, en zag pas in 1990, na tientallen jaren ballingschap, haar thuisland terug. Het was Nelson Mandela die haar vroeg om terug te keren.

Es'kia Mphahlele : Weg met de Apartheid

Es'kia Mphahele heeft ons verlaten. De Zuid-Afrikaanse academicus en schrijver was vooral bekend van zijn gevecht tegen de Apartheid. Zijn belangrijkste werk was het autobiografische Down Second Avenue (1959), waarin hij vertelde over zijn leven als herder, leraar en journalist voor het magazine Drum. Het eindigt met zijn verbanning uit zuid-Afrika in 1957. In 1955 was hij immers politiek actief geworden door bij het ANC te gaan. Later trok hij zich wel terug uit de beweging vanwege zijn ontevredenheid met de onderwijsstandpunten. De volgende twintig jaar bracht Mphahele door in Nigeria, Kenia, Zambia en Frankrijk; hij doctoreerde bovendien in de Verenigde Staten. Toen hij terugkeerde uit ballingschap werd hij de eerste zwarte professor van de universiteit van Witwatersrand en stichtte hij er de afdeling Afrikaanse literatuur. In 1977 verandere hij zijn geboortenaam Ezekiel in Es'kia. In 1994, met het einde van de Apartheid, kreeg hij de Order of the Southern Cross van de kersverse president Mandela - één van de hoogste onderscheidingen van Zuid-Afrika. In 2002 stichtte hij het Es'kia-Instituut, een niet-gouvernementele organisatie om de kunsten te ondersteunen en het Afrikaanse erfgoed te bewaren. Mphahele werd 88.