Ali Hassan al-Majid : "Chemical Ali"

Vier keer werd hij ter dood veroordeeld, maar vandaag ging het licht voor Ali Hassan al-Majid finaal uit. En al-Majid is niet van de minste. Sinds de machtsovername van Saddam Hoessein in Irak in 1979 was hij één van de wreedste mannen in een al voor zijn wreedheid berucht regime. Al-Majid, een neef langs vaderszijde van de Irakese dictator, was de man die alle vuile klusjes voor Saddam opknapte. Zijn vak had hij al vroeg geleerd; eind jaren '60 en begin jaren '70, toen de Baath-Partij in Irak aan de macht kwam, stond al-Majid klaar om alle "tegenstanders" van het regime vakkundig te elimineren. Meer dan 3.000 gingen er het hoekje om in die dagen.
Toen Saddam dan uiteindelijk zelf in 1979 het spel overnam, kwam zo'n sadistisch manusje-van-alles dan ook goed van pas. Bovendien was hij familie, wat nog een grotere rol speelde in al-Majids steile klim naar de hoogste regionen van de macht. In 1980 werd hij hoofd van de staatsveiligheid en menige kop rolde.
Al-Majid maakte voor het eerst een grote indruk bij Saddam toen hij het dorp Dujail in Noord-Irak met de grond gelijk maakte. Vandaar kwamen naar het schijnt de mannen die een moordpoging op de grote leider hadden geprobeerd. Maar de reputatie van al-Majid - en zijn bijnaam - verdiende hij pas echt in 1987. Toen was hij gouverneur van de Koerdische provincies in Noord-Irak. Die stond toen in vuur en vlam door een opstand tegen Saddam. Al-Majid lanceerde Operatie Anfal. In 1988 had Halabja de dubieuze eer om als eerste vermorzeld te worden. Vijf uur lang sproeiden Irakese vliegtuigen het ene chemische wapen na het andere op het dorp. Mosterdgas, Tabun, Sarin en VX kregen de onfortuinlijke dorpelingen op hun hoofd. Het resultaat was meer dan 5.000 lijken. Het leverde al-Majid de bijnaam "Chemical Ali" op. In de volgende drie jaar joeg Chemical Ali nog ongeveer 180.000 Koerden over de kling.
Saddam beloonde zijn neef met het gouverneurschap van een nieuwe provincie, de 19e. Dat nieuwe "19e gouvernaat" was Koeweit, net overrompeld door Irak. Ook daar deed Chemical Ali zijn reputatie alle eer aan.
Na de bevrijding van Koeweit werd al-Majid de nieuwe Minister van Binnenlandse Zaken. Deze keer waren het de in opstand gekomen Irakese sjiieten die er aan moesten geloven. Weer een paar duizend onder de zoden. In 1995 ging hij zelfs zo ver dat hij zijn bloedeigen neven, de twee zonen van zijn broer, een kopje kleiner maakte. De broer zelf volgde iets later.
Saddam verloor zijn macht in 2003, Chemical Ali was toen ook alles kwijt. Hij dook onder. Eerst werd gedacht dat hij omgekomen was bij een luchtaanval, maar uiteindelijk bleek dat hij nog in leven was en in augustus van dat jaar werd hij gearresteerd. Vier keer werd hij in daaropvolgende processen ter dood veroordeeld, de laatste keer op 17 januari. De beul stond deze keer ook klaar voor al-Majid. Chemical Ali stierf aan de galg, 68 jaar oud.

Abdul Aziz al-Hakim : De oppersjiiet

Abdul Aziz al-Hakim is overleden. De Irakees was één van de invloedrijkste mannen achter de schermen van de Irakese politiek na Saddam Hussein. Al-Hakim stamde van een familie van ayatollahs en zijn vader was tot zijn dood in 1970 één van meest gerespecteerde theologen van de sjiitische Islam. Hij en zijn familie verzetten zich tegen het regime van Saddam Hussein, voornamelijk omdat dat een seculier staatsideaal had en omdat de regerende Baath-partij gedomineerd werd door soennieten. Van de zeven broers van al-Hakim werden er zes vermoord en in zijn hele - uitgebreide - familie vielen er nog eens vijftig slachtoffers onder de beulen van Saddam. Vlak voor de Eerste Golfoorlog (die tussen Irak en Iran, 1980-1988) vluchtten al-Hakim en de zijnen naar Iran, vanwaar ze het verzet bleven organiseren. Daar stampten ze een sjiitische militie uit de grond, die ten tijde van de Amerikaanse invasie in 2003 een slordige 20.000 strijders telde. Toen zijn oudere broer Muhammad Baqr het slachtoffer werd van een autobom nam al-Hakim het roer over van de beweging, Sciri (Supreme Council for the Islamic revolution in Iraq, vanaf 2007 veranderd in de SIIC, de Shia Supreme Iraqi Council), en haar militaire vleugel, de Badr-Brigade. De laatste jaren was al-Hakim in conflict gekomen met de nieuwe premier, Nouri Maliki, die de macht van de sji'a-milities wou intomen - iets dat niet in goede aard viel bij al-Hakim, de leider van één van de grootste milities. De SIIC was ook één van de machtigste, best georganiseerde en invloedrijkste partijen van post-Saddam Irak. Als al-Hakim iets zei, luisterde de rest. Bovendien had hij de steun van grote buur en geloofsgenoot Iran. Verwacht wordt dat hij zal worden opgevolgd door zijn zoon, Ammar. Al-Hakim overleed aan longkanker. Hij was in de 50 (geboren in circa 1950).

Imad Ahmed Fahran : Imad the Killer

Imad Ahmed Fahran is neergeknald. Fahran was een plaatselijke bevelhebber van al-Qaeda in het Irakese Ramadi, een stad van 540.000 inwoners waar al twee veldslagen zijn uitgevochten in het post-Saddamtijdperk. Hij stond bekend als 'Imad Omaya', Arabisch voor Imad de Moordenaar, een bijnaam die hij kreeg omdat hij aan de politie had toegegeven dat hij al minstens een hondertal mensen naar de andere wereld geholpen heeft. Imad zat samen met 13 medestrijders in de cel toen hij besloot om ergens anders naartoe te gaan. Eén van zijn companen deed alsof hij ziek was en toen de politie een handje wou toesteken, wisten ze zich te bevrijden en het plaatselijke politiearsenaal over te nemen. In ware westernstijl vochten ze zich vervolgens vrij. Dertien dode agenten en strijders later was Imad weer op straat, met nog twee man bij zich. Die twee werden vrijdag neergeschoten. Imad hield het nog een dagje langer vol, totdat het vlak voor het ochtendgloren ook aan hem was om een kogel (of meer) tegen te houden. Hoe oud hij is geworden, is niet bekend.

Joseph Dwyer : PTSD

Joseph Dwyer is overleden. De Amerikaan werd wereldberoemd door een foto van maart 2003 waarop te zien is hoe hij een gewond Irakees jongetje vasthoudt, dat hij net gered heeft van kruisvuur. Voor het Amerikaanse leger een ideaal propagandamiddel; de Amerikaanse held die het 'humane' beeld van de oorlog vertegenwoordigde. Die humane illusie valt echter snel in elkaar als we het verdere leven van Dwyer onder de loep nemen. Dwyer had zich ingeschreven bij het leger na 9/11 en trouwde net voor hij naar Irak werd gescheept. Toen hij drie maanden na de foto terug thuis was, bleek hij last te hebben van PTSD - Post Traumatic Stress Disorder (ruw gezegd het constante herleven van oorlogservaringen; shell shock). Hij werd depressief, leed aan slapeloosheid en zijn huwelijk liep op de klippen. Hij leefde op een cocktail van pillen en spendeerde een groot deel van de nacht in zijn kleerkast met een mes in zijn handen, omdat hij dacht dat hij werd achternagezeten door Irakese soldaten. Op een bepaald punt sloeg hij zelfs zo ver door dat hij op zijn 'aanvallers' begon te schieten in zijn huis, met een drie uur durende belegering door de lokale politie als gevolg. Op 28 juni nam hij een taxi naar het ziekenhuis na een hoop voorgeschreven pillen te hebben ingenomen en dampen te hebben ingeademd van een aerosol, bedoeld om computers te kuisen - hij snoof regelmatig om in slaap te kunnen geraken. Nog in de taxi stortte hij in; alle hulp kwam te laat. Dwyer werd slechts 31.

Ali al-Nida : Doodgraver voor Saddam

Sheikh Ali al-Nida is ontploft. al-Nida was het stamhoofd van de al-Bu Nasir, een Arabische Sunni-stam van rond de 20.000 man, die de belangrijkste posten bekleedden tijdens het Saddam-regime. Sommige instanties, zoals de geheime dienst en de Speciale Republikeinse Garde, bestonden exclusief uit leden van die stam - Saddam zelf kwam immers voort uit de al-Bu Nasir. Na de executie van Saddam was het al-Nida die, in zijn functie als stamhoofd, er voor zorgde dat het lichaam van de voormalige Irakese dictator in zijn graf in Awja terechtkwam - overigens een populair bedevaartsoord geworden, getuige de foto. al-Nida's broer werd ook al vermoord, meer bepaald vakkundig neergeknald, in 2006.